ӘҢГІМЕ ТУРАЛЫ СӨЗ

ӘҢГІМЕ ТУРАЛЫ СӨЗ

Франция жазушысы Мират Кендра «Әңгіменің көркемдігі» деген шығармасында мынадай пікір айтады: әңгіменің құнын өлшеуде оның суреттеудегі сенімділігіне немесе тіл шеберлігіне емес, қайта оның «бұрын танылмаған бір бөлім тұрмысты байқай алғандығына» қарау керек. Алайда, теория саласындағыларды бір ортақ көзқарас бар. «Затты тану аса байсалды жұмыс, мұны жазушылардың орындауына тапсыруға болмайды. Адамзат қоғамын тану – философия ғылымының, тарих ғылымының, рухи талдау ғылымының және басқада белгілі қоғамдық ғылымдырдың ісі. Әдебиеттің міндеті ежелден тартып осындай басқа ғылымдардан келген білімдерді онан ары образдап түсіндіру» дейді.
Кендра жазушысы философпен тең орынға қояды. Ол былай деп есептейді: нағыз жазушының өз творчествосында ұмтылатын нысанасы Платонның нысанасымен ұқсас; үңгірден(яғни құбылмалы бұлыңғыр дүниеден)шығып адамзат жағдайының мәнін ұстау. Бірақ философ пен жазушы басқа-басқа жолмен жүреді. Философтардың эстетикамен жұмысы болмайды. Ал жазушылар эстетика мен білімі әңгіме деп аталатын осы бір құрылымның ішіне біріктіреді. Философия кесім айту сипатында болады; бір түрлі ысқақ ету әуені, оның өрісі әрі-сәрілік өріс болып табылады.

«Әдебиет-көркемөнер газеті»(қытайша) 1987 жыл 42-сан

________________________________________________________

Бір рет мен Кафканың бөлмесіне кірген сәтімде, ол Риклам желілес кітаптарының жарнамасын көріп отыр екен.
«Мен кітап аттарына мас болдым»,- деді Кафка, «кітап бір түрлі жансыздандырғыш».
Мен фортфелімді ашып, ішіндегі нәрселерді оған көрсетіп: « онда мен дәу шұжық жейтін адаммын, доктор мырза!»
Кафка қатты таң қалды: «барлығы жаңа кітап!»
Мен кітаптарды түгелдей оның үстеліне қойдым. Ол бір-бірден ақтарып көріп, кейбір абзацтарды тоқтамай оқыды да, кітапты маған қайтарды. Барлық кітаптарды көріп болған соң, менен сұрағаны: «мына кітаптарды түгел оқисың ба?!»
Мен басымды изедім.
Кафка еріндерін шүйіріп: «сіз несіне азаптанып осы сияқты күлді-бадам дүниелерді оқып жүрсіз? Көптеген осызаман кітаптары тек қана бүгіннің көз қарықтырар елесі ғана, мұндай жарық тез сөнеді. Сіз көне кітаптарды оқығаныңыз жөн, классикалық шығармаларды айтам, бейне Гетенің шығармалары сияқты. Көне нәрселер өзінің құнын әйгілеп тұрады, ол – мәңгілік. Жаңа дүниелер түгел мезеттік. Бүгінгі ғаламат ертең күлде қалады, міне бұл әдебиеттің жолы.
«Онда жасампаздық ше?»
«Жасампаздық тұрмысты өзгертеді, тіпті одан да бетер…»


«Кафка таңдамалы шығармаларынан» аударылды.

Advertisements
  1. Сары қыз

    Автордың мына әңгімесі тұрпайылау, әдеби көркемдеуш айшықтарының нышандары да жоқ, бірақ қаз-қалпында. Түсінікті, ойға қонымды, жылылықтың әдемі әсері бар.

  2. Жарайсың,әсерлі!

  3. zhalgas yertay

    Керемет. Қазақтілді ортада Кафкамен әуестеніп жүрген адамды көп кездестірмейсің. 🙂 Бұл сенің аудармаларың ба? Әлде бір жерден көшіріп басып отырсың ба?

    Мынау Кафка туралы толығырақ айтып кетші?

    Мен өзім Кафканың шығармашылығын қазақша оқығым келіп жүр. Аударылыпты дегенді естігем, бірақ оқымаппын. Орысшасын ғана оқығанмын. Кафканың сөз-саптауын қазақша оқығың-ақ келеді. Сілтеме бере аласың ба? бар болса…

  4. Франция жазушысы Мират Кендра «Әңгіменің көркемдігі» деген шығармасында мынадай пікір айтады: әңгіменің құнын өлшеуде оның суреттеудегі сенімділігіне немесе тіл шеберлігіне емес, қайта оның «бұрын танылмаған бір бөлім тұрмысты байқай алғандығына» қарау керек. Алайда, теория саласындағыларды бір ортақ көзқарас бар. «Затты тану аса байсалды жұмыс, мұны жазушылардың орындауына тапсыруға болмайды. Адамзат қоғамын тану – философия ғылымының, тарих ғылымының, рухи талдау ғылымының және басқада белгілі қоғамдық ғылымдырдың ісі. Әдебиеттің міндеті ежелден тартып осындай басқа ғылымдардан келген білімдерді онан ары образдап түсіндіру» дейді.
    Кендра жазушысы философпен тең орынға қояды. Ол былай деп есептейді: нағыз жазушының өз творчествосында ұмтылатын нысанасы Платонның нысанасымен ұқсас; үңгірден(яғни құбылмалы бұлыңғыр дүниеден)шығып адамзат жағдайының мәнін ұстау. Бірақ философ пен жазушы басқа-басқа жолмен жүреді. Философтардың эстетикамен жұмысы болмайды. Ал жазушылар эстетика мен білімі әңгіме деп аталатын осы бір құрылымның ішіне біріктіреді. Философия кесім айту сипатында болады; бір түрлі ысқақ ету әуені, оның өрісі әрі-сәрілік өріс болып табылады.

    «Әдебиет-көркемөнер газеті»(қытайша) 1987 жыл 42-сан
    ————————————–
    Әңгіме туралы сын мен ізденіс, дау…

  5. Бір рет мен Кафканың бөлмесіне кірген сәтімде, ол Риклам желілес кітаптарының жарнамасын көріп отыр екен.
    «Мен кітап аттарына мас болдым»,- деді Кафка, «кітап бір түрлі жансыздандырғыш».
    Мен фортфелімді ашып, ішіндегі нәрселерді оған көрсетіп: « онда мен дәу шұжық жейтін адаммын, доктор мырза!»
    Кафка қатты таң қалды: «барлығы жаңа кітап!»
    Мен кітаптарды түгелдей оның үстеліне қойдым. Ол бір-бірден ақтарып көріп, кейбір абзацтарды тоқтамай оқыды да, кітапты маған қайтарды. Барлық кітаптарды көріп болған соң, менен сұрағаны: «мына кітаптарды түгел оқисың ба?!»
    Мен басымды изедім.
    Кафка еріндерін шүйіріп: «сіз несіне азаптанып осы сияқты күлді-бадам дүниелерді оқып жүрсіз? Көптеген осызаман кітаптары тек қана бүгіннің көз қарықтырар елесі ғана, мұндай жарық тез сөнеді. Сіз көне кітаптарды оқығаныңыз жөн, классикалық шығармаларды айтам, бейне Гетенің шығармалары сияқты. Көне нәрселер өзінің құнын әйгілеп тұрады, ол – мәңгілік. Жаңа дүниелер түгел мезеттік. Бүгінгі ғаламат ертең күлде қалады, міне бұл әдебиеттің жолы.
    «Онда жасампаздық ше?»
    «Жасампаздық тұрмысты өзгертеді, тіпті одан да бетер…»


    «Кафка таңдамалы шығармаларынан» аударылды.

  6. Бұл – менің барым!

Пікір қалдыру

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Өзгерту )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Өзгерту )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Өзгерту )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Өзгерту )

Connecting to %s

%d bloggers like this: